یادداشت | چرا شاخص کل، تصویر واقعی بورس را نشان نمی دهد؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بورس تهران در آخرین روز معاملاتی هفته، یک بار دیگر نشان داد شاخص کل به‌تنهایی نمی‌تواند روایت کاملی از وضعیت بازار سهام را ارائه کند؛ چرا که در شرایطی که نماگر اصلی بورس تحت تاثیر افت چند شرکت بزرگ عقب نشست، بخش عمده‌ای از سهام بازار در مدار مثبت معامله شدند و شاخص هم‌وزن نیز رشد کرد؛ اتفاقی که از تغییر مسیر نقدینگی و تفاوت رفتار سرمایه‌گذاران در گروه‌های مختلف حکایت دارد.

بر این اساس باید گفت سال‌ها است شاخص کل به عنوان مهم‌ترین معیار سنجش بورس شناخته می‌شود، اما واقعیت این است که ساختار این شاخص باعث می‌شود عملکرد چند شرکت بزرگ، تصویری متفاوت از آنچه در بدنه بازار سهام رخ می‌دهد، ایجاد کند. به همین دلیل، گاهی سرمایه‌گذاران با مشاهده افت شاخص کل تصور می‌کنند بازار سهام روزی کاملا منفی را پشت سر گذاشته، در حالی که اکثریت نمادها بازدهی مثبتی ثبت کرده‌اند.

اتفاقی که در معاملات اخیر رخ داد نیز از همین جنس بود. رشد بیشتر سهام کوچک و متوسط در برابر فشار فروش بر نمادهای شاخص‌ساز، دو مسیر متفاوت را پیش روی شاخص کل و شاخص هم‌وزن قرار داد. این واگرایی بیش از آنکه نشانه ضعف بازار سهام و سهامدارانش باشد، بیانگر تغییر اولویت سرمایه‌گذاران است؛ جایی که نقدینگی به جای تمرکز بر شرکت‌های بزرگ، به دنبال فرصت‌های تازه در صنایع و نمادهایی با ارزش بازار پایین‌تر حرکت می‌کند.

البته این تغییر آرایش سرمایه، تنها یک دلیل ندارد؛ و انتشار گزارش‌های مالی مناسب برخی شرکت‌های کوچک، جذاب‌تر شدن نسبت‌های ارزش‌گذاری، محدود شدن ظرفیت رشد بخشی از نمادهای بزرگ و همچنین حساسیت بیشتر شرکت‌های بزرگ به تحولات سیاسی و اقتصادی، از عواملی هستند که می‌توانند چنین رفتاری را توضیح دهند.

از سوی دیگر، خروج بیش از دو هزار میلیارد تومان سرمایه حقیقی از بازار سهام در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته را نیز نباید صرفا به معنای کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران تلقی کرد؛ چرا که تجربه سال‌های گذشته نشان داده است در آستانه تعطیلات چندروزه یا افزایش نااطمینانی‌های سیاسی، بخشی از معامله‌گران ترجیح می‌دهند نقدینگی خود را موقتا از بازار سهام خارج کنند و پس از روشن‌تر شدن شرایط، دوباره به معاملات بازگردند. بنابراین، این رفتار بیش از آنکه تغییر دیدگاه نسبت به آینده بورس باشد، بازتاب مدیریت ریسک در کوتاه‌مدت است.

در عین حال، حفظ ارزش معاملات خرد در سطوح قابل قبول و مثبت بودن بخش عمده نمادهای بازار سرمایه، نشان می‌دهد جریان دادوستد همچنان فعال است و تالار شیشه‌ای با کمبود نقدشوندگی مواجه نیست. این موضوع از آن جهت اهمیت ویژه‌ای دارد که در بسیاری از اصلاح‌های عمیق، نخستین نشانه ضعف بازار، افت محسوس ارزش معاملات و کاهش مشارکت سرمایه‌گذاران است؛ اتفاقی که فعلا در بورس تهران مشاهده نمی‌شود.

بر این اساس در خصوص مسیر آینده نقدینگی کارشناسان معتقدند اگر ورود سرمایه‌های جدید به تالار شیشه‌ای ادامه پیدا کند، احتمال بازگشت توجه معامله‌گران به نمادهای بزرگ و همسو شدن دوباره شاخص کل و شاخص هم‌وزن افزایش خواهد یافت. اما اگر سرمایه‌گذاران همچنان شرکت‌های کوچک‌تر را به دلیل ارزندگی و گزارش‌های مناسب ترجیح دهند، این واگرایی می‌تواند در هفته‌های آینده نیز ادامه داشته باشد.

در نهایت، مهم‌ترین پیام معاملات اخیر آن است که تحلیل بازار سرمایه نباید به تغییرات روزانه شاخص کل محدود شود؛ جایی که بررسی هم‌زمان شاخص هم‌وزن، ارزش معاملات، جریان ورود و خروج پول حقیقی و وضعیت صنایع مختلف، تصویری دقیق‌تر از واقعیت بورس ارائه می‌دهد. بنابراین شاید در شرایط فعلی، نبض واقعی بازار سهام، نه در افت یا رشد شاخص کل، بلکه در رفتار نقدینگی و جابه‌جایی آن میان گروه‌های مختلف سهامی قابل مشاهده باشد.

مهدی حاجی‌وند، کارشناس بازار سرمایه

انتهای پیام/